หลักสูตรท้องถิ่น
เรื่อง
เรื่อง ประเพณีลากพระ
1. หลักการ
ตามความ มาตรา 27 พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พุทธศักราช 2542 ได้กำหนดหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน เพื่อความเป็นไทย ความเป็นพลเมืองที่ดีของชาติ การดำรงชีวิตการประกอบอาชีพตลอดจนการศึกษาต่อ และให้สถานศึกษาขั้นพื้นฐานจัดทำสาระของหลักสูตรตามวัตถุประสงค์ที่กำหนดในส่วนที่เกี่ยวกับสภาพปัญหาในชุมชนและสังคม ภูมิปัญญาท้องถิ่น คุณลักษณะที่พึงประสงค์เพื่อเป็นสมาชิกที่ดีของครอบครัว ชุมชน สังคม และประเทศชาติ ซึ่งหมายถึง สถานศึกษาต้องจัดการศึกษาให้มีความสอดคล้องกับความต้องการของชุมชนท้องถิ่นและผู้เรียนเป็นสำคัญ เพื่อนำมาสู่การแก้ปัญหาและความต้องการของสังคม และนำภูมิปัญญาท้องถิ่นเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของการจัดการศึกษาด้วย
หลักสูตรท้องถิ่นฉบับนี้ พัฒนาขึ้นจากการสำรวจสภาพปัญหาและความต้องการของท้องถิ่น ในจังหวัดสงขลา ในเขตชุมชนบ้านบางดาน ตำบลพะวง อำเภอเมือง จังหวัดสงขลา รวมถึงศึกษาเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องมาเป็นข้อมูลในการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น เพื่อถ่ายทอดภูมิปัญญาชาวบ้าน เรื่องประเพณีลากพระ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 โดยในกระบวนการของการพัฒนาหลักสูตร ได้คำนึงถึงความต้องการของชุมชนท้องถิ่น บริบทของสังคมไทยในท้องถิ่นเป็นหลัก โดยการนำเอาภูมิปัญญาชาวบ้าน ศิลปวัฒนธรรมและประเพณีในท้องถิ่น มาเป็นสื่อการเรียนรู้และเนื้อหาในการจัดการเรียนการสอน โดยการมีส่วนร่วมของปราชญ์ชาวบ้านที่มีความรู้ ความสามารถ ในเรื่องของประเพณี และภูมิปัญญาชาวบ้านในเรื่องของประเพณีลากพระในชุมชนบ้านบางดาน และในจังหวัดสงขลา
ดังนั้น การนำหลักสูตรท้องถิ่นมาใช้ในการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียน โดยให้ผู้ที่มีความรู้ ความชำนาญ หรือปราชญ์ชาวบ้านในท้องถิ่นได้เข้ามามีส่วนร่วมในการถ่ายทอดความรู้ ซึ่งเป็นกระบวนการส่งเสริม และถ่ายทอดภูมิปัญญาชาวบ้านให้เป็นไปตามความต้องการของท้องถิ่นพร้อมกันนั้นยังเป็นการแก้ไขปัญหาการละเลยภูมิปัญญาท้องถิ่นของเด็กๆ และเยาวชน อีกทั้งยังเป็นการส่งเสริมคุณค่าอันดีงามของศิลปวัฒนธรรม และประเพณีอันมีค่ายิ่งของชุมชนท้องถิ่น เพื่อตอบสนองต่อเป้าหมายของหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2544 ที่ให้ท้องถิ่นได้มีโอกาสในการจัดการศึกษาเพื่อให้มีความสอดคล้องและเหมาะสมกับสภาพปัญหา และสภาพความต้องการได้
2. จุดมุ่งหมาย
หลักสูตรท้องถิ่นฉบับนี้ มุ่งจัดการศึกษาให้ผู้เรียนมีความรู้และคุณลักษณะ ดังนี้
1. เพื่อตอบสนองความต้องการของชุมชนท้องถิ่นที่ต้องการนำเอาประเพณี และศิลปวัฒนธรรมอันดีงามของชุมชน คือ ประเพณีลากพระ มาบรรจุไว้ในหลักสูตรการจัดการเรียนรู้ของสถานศึกษา
2. เพื่อให้ผู้เรียนได้ตระหนักถึงความสำคัญ ยอมรับภูมิปัญญาท้องถิ่นของตนเองตลอดจนเกิดเจตคติที่ดี มีความรัก ความภาคภูมิใจ และรู้คุณค่าในภูมิปัญญาท้องถิ่นของตน
3. ชุมชนเห็นความสำคัญและให้ความร่วมมือในการจัดการศึกษา สนับสนุนให้มีการนำภูมิปัญญาท้องถิ่นและปราชญ์ชาวบ้านเข้ามามีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ และกระบวนการจัดการเรียนรู้ เพื่อตอบสนองความต้องการของท้องถิ่น รวมถึงเป็นการอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมประเพณีอันดีงามและภูมิปัญญาท้องถิ่นที่ถ่ายทอดมาจากบรรพบุรุษต่อไป
3. โครงสร้างหลักสูตร
3.1 เนื้อหา
เนื้อหาสาระที่กำหนดไว้ในหลักสูตรท้องถิ่นฉบับนี้ ประกอบด้วยเนื้อหาเรื่องประเพณีลากพระ สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนบ้านบางดาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาสงขลาเขต 1 ในเขตตำบลพะวง อำเภอเมือง จังหวัดสงขลา ซึ่งนำมากำหนดเป็นหน่วยการเรียนรู้หนึ่งในรายวิชาพื้นฐาน กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม โดยการนำภูมิปัญญาชาวบ้านและปราชญ์ชาวบ้านเข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนการจัดการเรียนรู้
3.2 หน่วยการเรียนรู้
หน่วยการเรียนรู้ในหลักสูตรท้องถิ่น เรื่อง ประเพณีลากพระ เป็นหลักสูตรเป็นรายวิชาพื้นฐาน กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม กำหนดเวลาเรียนทั้งหมด 16 ชั่วโมง ซึ่งประกอบด้วยหน่วยการเรียนและมาตรฐานการเรียนรู้ ดังนี้
1. สาระการเรียน ประกอบด้วย 4 หน่วยการเรียนรู้ คือ
1.1 หน่วยประเพณีและศิลปวัฒนธรรมในท้องถิ่น จำนวน 2 ชั่วโมง
1.2 หน่วยประเพณีลากพระของชาวใต้ จำนวน 4 ชั่วโมง
1.3 หน่วยเรือพระที่คงคุณค่า จำนวน 4 ชั่วโมง
1.4 หน่วยสรรสร้างตัวเรือพระ จำนวน 6 ชั่วโมง
2. มาตรฐานการเรียนรู้
สาระที่ 2 หน้าที่พลเมือง วัฒนธรรม และการดำเนินชีวิตในสังคม
มาตรฐาน ส 2.1 ปฏิบัติตนตามหน้าที่การเป็นพลเมืองดีตามกฎหมาย ประเพณีและวัฒนธรรมไทยและสังคมโลกอย่างสันติสุข
สาระที่ 4 ประวัติศาสตร์
มาตรฐาน ส 4.2 เข้าใจพัฒนาการของมนุษย์ชาติจากอดีตจนถึงปัจจุบัน ในแง่ความสัมพันธ์และการเปลี่ยนแปลงของเหตุการณ์อย่างต่อเนื่อง ตระหนักถึงความสำคัญและสามารถวิเคราะห์ผลกระทบที่เกิดขึ้น
มาตรฐาน ส 4.3 เข้าใจความเป็นมาของชนชาติไทย วัฒนธรรม ภูมิปัญญาไทย มีความภูมิใจและธำรงความเป็นไทย
3. มาตรฐานการเรียนรู้ช่วงชั้นที่ 2 (ประถมศึกษาปีที่ 4-6)
1) ภูมิใจและชื่นชมในความเป็นพลเมืองดีตามวิถีชีวิตประชาธิปไตยของตนเอง และบุคคลอื่นในระดับกลุ่ม สังคมท้องถิ่น และประเทศชาติ
2) ตระหนักถึงสถานภาพ บทบาท สิทธิ เสรีภาพ และหน้าที่ในฐานะพลเมืองดีในท้องถิ่นและประเทศ รวมทั้งเข้าใจในเรื่องสิทธิเด็ก เพื่อคุ้มครองปกป้องตนเองและผู้อื่น ตลอดจนปฏิบัติตามกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับตนเอง ครอบครัวและชุมชน
3) เข้าใจปัจจัยทางภูมิศาสตร์ที่มีผลต่อพัฒนาการ การตั้งถิ่นฐานของมนุษย์และการดำเนินชีวิตของตนในจังหวัด ภาค และประเทศ
4) เข้าใจปัจจัยที่มีผลต่อการสร้างสรรค์วัฒนธรรมไทย และวัฒนธรรมท้องถิ่น
5) รู้จักและวิเคราะห์ผลงานสำคัญที่เกิดจากการสร้างสรรค์วัฒนธรรม ในภูมิภาคต่าง ๆ ของประเทศไทย
6) เข้าใจปัจจัยพื้นฐาน และผลกระทบจากภายนอกที่มีอิทธิพลต่อการสร้างสรรค์ภูมิปัญญาท้องถิ่นของตน ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน
3.3 เวลาเรียน
หลักสูตรท้องถิ่นฉบับนี้ ใช้เวลาในการเรียนการสอนในภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2549 โดยใช้เวลาในการทดลองใช้หลักสูตร เป็นเวลา 8 สัปดาห์ๆ ละ 2 ชั่วโมง รวมจำนวน 16 ชั่วโมง
4. แนวการจัดการเรียนรู้
กิจกรรมการจัดการเรียนรู้ แต่ละหน่วย ประกอบด้วย
1. ขั้นนำ เป็นการเร้าความสนในและนำเข้าสู่บทเรียน โดยบอกให้ทราบถึงวัตถุประสงค์และเนื้อหาการจัดการเรียนรู้ในแต่ละหน่วย โดยมีปราชญ์ชาวบ้านเข้ามาร่วมในกระบวนการจัดการเรียนรู้ด้วย ตามแผนการจัดการเรียนรู้ที่กำหนดไว้ โดยมีการทบทวนความรู้เดิม เพื่อให้ผู้เรียนได้เชื่อมโยงความรู้เดิมกับความรู้ใหม่ได้
2. ขั้นเข้าสู่บทเรียน เป็นการเรียนรู้ทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติตามแผนการจัดการเรียนรู้ รวมทั้งการใช้กิจกรรมที่หลากหลายเพื่อสร้างความสนใจในการเรียนรู้ เช่น การวิเคราะห์สถานการณ์ การแบ่งกลุ่มการทำงาน ทักษะการปฏิบัติกิจกรรมที่ได้รับมอบหมาย และการนำเสนอความคิดเห็นและผลงาน
3. ขั้นสรุปและวัดผล เป็นการสรุปเนื้อหาการเรียนรู้ในแต่ละหน่วยการเรียน และทำการประเมินผลเมื่อเรียนจบแต่ละหน่วย โดยขั้นตอนสุดท้ายผู้เรียนได้มีโอกาสในการร่วมทำกิจกรรมในงานประเพณีลากพระด้วย เพื่อเป็นการแสดงถึงการมีส่วนร่วมในกิจกรรมของชุมชนท้องถิ่นของตนเองอย่างแท้จริงตามจุดมุ่งหมายของหลักสูตรที่กำหนดไว้ รวมถึงการแสดงความคิดเห็นที่มีต่อผลการทดลองใช้หลักสูตรท้องถิ่น เรื่อง ประเพณีลากพระ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการวัดและการประเมินผลของการทดลองใช้หลักสูตรท้องถิ่นในครั้งนี้ด้วย
5. สื่อ/แหล่งการเรียนรู้
สื่อ/แหล่งการเรียนรู้ ประกอบด้วย
1) เอกสารประกอบการเรียนรู้
2) ภาพวีดีทัศน์
3) สื่อจากของจริง, รูปภาพ, การนำเสนอภาพนิ่ง (Power Point)
4) แหล่งเรียนรู้ในชุมชนท้องถิ่น
5) ใบความรู้
6) ใบงาน
7) แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน
6. การวัดและการประเมินผล
การวัดและการประเมินผลการเรียนรู้ของผู้เรียน และการประเมินผลการใช้หลักสูตรท้องถิ่นเป็นการวัดและประเมินผลหลังการทดลองใช้หลักสูตร ดังต่อไปนี้
1. ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนตามหลักสูตรท้องถิ่น เรื่อง ประเพณีลากพระ โดยวัดจากการทำแบบทดสอบการเรียนรู้ก่อนเรียนและหลังเรียน การร่วมทำกิจกรรมกลุ่ม และใบงานที่มอบหมาย
2. ความคิดเห็นต่อหลักสูตรท้องถิ่น เกี่ยวกับการทดลองใช้หลักสูตรท้องถิ่น เพื่อถ่ายทอดภูมิปัญญาชาวบ้าน เรื่อง ประเพณีลากพระ ซึ่งประกอบด้วย
2.1 ความคิดเห็นของนักเรียน
2.2 ความคิดเห็นของครูผู้สอน
2.3 ความคิดเห็นของผู้บริหารสถานศึกษาโรงเรียนบ้านบางดาน
2.4 ความคิดเห็นของปราชญ์ชาวบ้าน
ความคิดเห็นต่อหลักสูตรท้องถิ่น เกี่ยวกับผลการทดลองใช้หลักสูตรท้องถิ่น เพื่อถ่ายทอดภูมิปัญญาชาวบ้าน เรื่องประเพณีลากพระ เป็นการประเมินความคิดเห็นหลังจากผู้สอนทำการทดลองการใช้แผนการจัดการเรียนรู้ประกอบการใช้หลักสูตรแล้ว และเป็นการตรวจสอบว่าการนำหลักสูตรไปใช้ได้ผลมากน้อยเพียงใด โดยพิจารณาจากแบบสอบถามความคิดเห็นที่มีต่อการเรียนการสอนตามหลักสูตรท้องถิ่น





วีดีโอบรรยากาศประเพณีการลากพระ

post-1-1223532119.jpg

ภาพประเพณีการลากพระ

เอกสารฉบับเต็ม





อ้างอิง ผศ. ดร. ฆนัท ธาตุทอง. การะพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : เพชรเกษมการพิมพ์, 2550
ผู้จัดทำโดย นายปภัส ชื่นใจ รหัสนักศึกษา 51124370106 สาขาวิชาเทคโนโลยีและนวัตกรรมการศึกษา คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเทพสตรี